- Home
- >
- Windmolen De Korenbloem
- >
- Geschiedenis
Geschiedenis windmolen “De Korenbloem”
De molen is in 1798 gebouwd als achtkantige stellingmolen met schuine schoren. In 1888 was de stelling dusdanig slecht dat deze gesloopt werd en vervangen door zand om de molen aan te brengen. Tot 1991 was de molen dus een beltmolen.
De naam “De Korenbloem”
Vóór 1923 had de molen geen officiële naam. Voordat de molen de naam De Korenbloem kreeg, had hij, zoals veel molens in die tijd, geen specifieke eigennaam. De molen werd in de regel aangeduid met de naam van de eigenaar. Rond de eeuwwisseling (eind 19e/begin 20e eeuw) stond de molen in het dorp bekend als de Molen van Oude Wansink, naar de toenmalige eigenaar Antonius Oude Wansink. Daarvoor werd hij ook wel de Molen van Ten Pol of Molen van Boekman genoemd, naar de eerdere eigenaren Bernardus ten Pol en George Boekman.
De molen kreeg zijn huidige naam pas in 1923, na een grondige restauratie door de molenmaker Ten Have.
Café “De Oude Molen”
De naam “De Oude Molen” (Facebook) kom je in Haaksbergen ook tegen, maar dat verwijst doorgaans naar het naastgelegen café en zalencentrum. Dit café werd rond 1913 gebouwd door de molenaar Oude Wansink en werd naar de molen vernoemd.
Bovenkruier
De molen wordt ook wel bovenkruier genoemd omdat alleen de kap met wielen op de wind gezet kan worden. De lengte van elke wiek is 12 meter. De vlucht is dan 24 meter (van top tot top). De kap is met riet gedekt. Het achtkant (het getailleerde molenlijf) is gedekt met schaliën, gemaakt van geteerd eikenhout. Deze schaliën, die in drie lagen over elkaar gaan zijn typerend voor Oost-Twente en de Geldersche Achterhoek. Ook over de grens komen wij ze tegen. Het is zeer waarschijnlijk dat de molen ooit eens als pelmolen heeft gefunctioneerd. De molen bestaat niet uit verdiepingen maar uit een begane grond met vier zolders.
Deze voormalige beltmolen uit 1798 is in 1993 gerestaureerd tot achtkantige stellingmolen met een vlucht van 24 meter en Oudhollands opgehekt met fokwieken. De inrichting heeft één koppel 16er natuurstenen en een sleepkruiwerk. De constructie bestaat uit een gemetselde bakstenen voet en een houten romp met schaliën. De kap is hout met riet gedekt. Klik hier voor een stukje historische achtergrondinformatie.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Vervaardiger fotograaf A.J. van der Wal
Documentnummer 113.532
Vereniging Hoksebargse Mölln
In 1987 is de Vereniging Hoksebargse Mölln opgericht welke zich ten doel stelt: “de instandhouding en het oorspronkelijk gebruik van de molen te bevorderen”. De vereniging verzorgt rondleidingen en demonstratiedagen.
Beeldbanken
Er bestaan verschillende beeldbanken met foto’s of ander grafisch materiaal die materiaal bevatten van de windmolen de Korenbloem. Op veel van dit materiaal zit copyright, en mogen we niet direct op onze website plaatsen. Daarnaast bevatten veel beelden tal van details van ons monument die we niet overnemen op onze website.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
In het archief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat een groot aantal historische foto’s van de Oostendorper watermolen. De selectie bevat 67 foto’s waarvan we er vanuit gaan dat die allemaal van onze molen zijn.
Topotijdreis
Wat heel interessant is, is de website Topotijdreis. Bekijk op kaarten hoe de omgeving van de De Korenbloem door de jaren heen veranderde. De kaart opent met het overzicht in het jaar 1950. Met de schuifbalk aan de linker kant kun je door de jaren een schuiven van 1815 tot heden. Bekijk ook eens de veranderingen waar je woont. Bekijk de het veranderende landschap rond De Korenbloem op Topotijdreis.
Jan Jans
Jan Jans heeft vroeger onder andere vele tekeningen gemaakt van molens in Oost-Nederland. Zo heeft hij enkele tekeningen gemaakt van De Korenbloem zoals hier onder afgebeeld. Kijk op de gelijknamige pagina voor meer werk van Jan Jans van onze molens.
De tekening is “Eigendom Vereniging Oudheidkamer Twente” en aan ons ter beschikking gesteld.
Opmerkelijk
In Haaksbergen heeft eenenzestig jaar nog een windmolen gestaan. Het betreft een houten open standerdmolen die nu weer in het Buurserzand staat. Molen is verplaatst. De oorspronkelijke standplaats was ten zuiden van Usselo. In 1921 verplaatst naar het Buurserzand in de gemeente Haaksbergen. In 1982 is de molen weer verplaatst naar de oorspronkelijke standplaats.
Je moet je afvragen of de politiek toen ook al met molentjes liep? Het zal een aardige duit hebben gekost.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Vervaardiger fotograaf P.C. Schellekens
Documentnummer 115.201a
De geschiedenis in chronologische volgorde
In 1795 vond een grote politieke en maatschappelijke verandering plaats in Nederland waarbij de oude machtsstructuren werden doorbroken. De nieuwe revolutionaire regering, geïnspireerd door de idealen van gelijkheid, maakte een einde aan het feodale stelsel waarin lokale edellieden en heren het exclusieve eigendomsrecht claimden over de natuur. Voorheen moest een molenaar betalen aan de landheer om de wind te mogen vangen en mocht een boer niet zomaar vissen of jagen omdat de dieren ‘van de heer’ waren. Met de afschaffing van deze privileges verloren de heren hun monopolie en inkomstenbronnen, en werden wind, water en wild niet langer gezien als privébezit van de adel, maar als algemene middelen die voor iedereen, of via de staat, toegankelijk werden.
1797
Marke Haaksbergen-Hones verkoopt een schepel (1/8 hectare) veldgrond aan George Boekman en
Bernardus ten Pol, schoonvader van Boekman en deze lieten een windmolen bouwen. Een achtkantige stellingmolen met schuine schoren.
Gedurende 100 jaar geen gegevens.
1879
Johannes Fillipus Beens koopt de molen op 5 december 1879. Beens, afkomstig uit Vollenhove, nam de molen toen over nadat deze daarvoor in bezit was geweest van de familie Ten Pol/Boekman. Hij bleef echter niet heel lang eigenaar, In 1885 ging hij failliet en werd de molen verkocht aan Antonius Oude Wansink.
1885
Antonius Oude Wansink uit Albergen koopt de molen.
1888
De stelling wordt vervangen door een belt.
1891
Er komt een stoommachine op de molen, en er komt een pakhuis bij en er wordt een houtzagerij gebouwd.
1913
Café de oude molen wordt gebouwd.
1923
Er wordt een restauratie uitgevoerd door molenbouwer ten Have en de molen krijgt de naam “de Korenbloem”. Voorheen had de molen geen officiële naam, en werd vaak vernoemd naar de de persoon die op dat moment eigenaar was.
1932
Frans Otte, schoonzoon van Oude Wannink, krijgt het beheer over de molen.
1934
Voor het laatst werd er op de wind gemalen, vanaf toen alleen met stoom, en de molen raakt sterk in verval.
1942
Frans Otto wordt eigenaar en wil de molen slopen, maar de gemeente Haaksbergen steekt hier een stokje voor.
1964
Gemeente Haaksbergen koopt de molen en wil er een monument van maken. Dit was het einde van de commerciële exploitatie.
1966
Er wordt een uitwendige restauratie door molenmaker Beckers uit Bredevoort uitgevoerd. De Korenbloem draait alleen nog
voor de prins, omdat malen is niet meer mogelijk.
1985
Haaksbergen wil de molen verplaatsen in verband met de slechte molenbiotoop,maar de buurt verzet zich heftig en met succes. De molen blijft op z’n plaats.
1993
Een grondige restauratie wordt uitgevoerd. De kap kan weer kruien (eindelijk uit de nesten!), de belt wordt afgegraven en er wordt weer een nieuwe stelling aangebracht. De molen wordt maalvaardig opgeleverd maar helaas is het koppel voerstenen met aandrijving verdwenen.
