- Home
- >
- Zelf brood bakken
Eerst iets vooraf.
Je hebt bij volkorenbloem waarschijnlijk iets minder water nodig dan bij volkorenmeel, maar het verschil zit hem vooral in de structuur van het brood.
Eerst even een kleine “bakker-correctie”: In de bakkerswereld is de term “volkorenbloem” eigenlijk een tegenstelling. Bloem is namelijk gezeefd, zonder zemelen en kiemen, terwijl volkoren juist betekent dat de hele korrel is gebruikt. Meestal bedoelt men met “volkorenbloem” een fijner gemalen volkorenmeel, of een mix.
Waarom het verschil uitmaakt
Het verschil in wateropname, hydratatie, komt door de zemelen:
- Volkorenmeel: Bevat alle zemelen. Deze gedragen zich als kleine sponsjes die veel water opzuigen. Daarom gebruikt men hier 350 ml water (70% hydratatie).
- Bloem (Wit/Licht): Omdat de zemelen eruit zijn gezeefd, verzadigt het sneller. Als je 350 ml zou gebruiken bij witte bloem, krijg je een erg plakkerig, lastig te hanteren deeg.
Het advies voor 500 gram bloem of meel
Als je overstapt van grof volkorenmeel naar een fijnere “bloem”-variant of een lichtere mix, kun je het beste de 65% regel aanhouden.
Tip voor het beste resultaat
Giet niet alles er in één keer bij. Start met 310-320 ml.
- Houdt 10 -15 ml water achter.
- Meng het deeg kort.
- Voelt het nog erg droog en stug? Voeg dan de resterende 10-15 ml druppelsgewijs toe.
- Let op: Fijner meel/bloem heeft minder tijd nodig om het water op te nemen, maar het deeg kan sneller “slap” worden als je te veel water gebruikt.
Jodium
Onze schildklier heeft jodium nodig om schildklierhormonen aan te kunnen maken. Deze hormonen vormen de motor achter onze stofwisseling en zorgen ervoor dat ons lichaam op de juiste manier energie verbruikt.
Wat van belang is, is dat je er op moet letten welk zout je gebruikt bij het bakken van brood. Vooral vroeger, maar nu nog steeds, is brood volksvoedsel nummer 1. Vooral vroeger kreeg de bevolking via voeding te weinig jodium binnen. Hierdoor ontstonden gezondheidsklachten onder de bevolking. Daarom zag je voorheen nog weleens iemand met een struma, omdat de schildklier onvoldoende jodium kreeg. Om dit te voorkomen heeft de overheid vroeger bij wet vastgelegd dat bakkers verplicht JOBROZO moeten gebruiken, die nog steeds van kracht is. Dit staat voor “jodiumhoudend broodzout”. Daarmee krijgt de bevolking voldoende jodium binnen.
Let op met het zout!
Bak je zo af en toe een brood, maar haal je het standaard bij de bakker of de supermarkt, dan is het niet van belang. Echter, bak je altijd je eigen brood, gebruik dan ook altijd jodium houdend zout. Dit is bij elke supermarkt te verkrijgen.
Het recept
We gaan niet voor elk soort bloem of meel een apart recept vermelden. Houdt je aan bovenstaande regels met betrekking voor de hoeveelheid water, en je kunt van elke soort bloem of meel met onderstaand recept een brood bakken. Het onderstaande recept is gebaseerd op volkorenmeel, met de bijbehorende hoeveelheid water.
Ingrediënten
- 500 gram volkorenmeel (liefst van de molen voor de beste structuur)
- 350 mililiter lauwwarm water (ca. 30°C)
- 7 gram droge gist (1 zakje) of 21g verse gist (zie hier onder)
- 9 gram zout
- 15 gram ongezouten roomboter of een scheutje olijfolie (maakt het brood minder kruimelig)
- Optioneel: 1 tl honing of suiker (helpt de gist op gang en geeft een mooie kleur)
Zo gebruik je verse gist
- Oplossen: Verse gist kun je het beste eerst even “activeren”. Verbrokkel de 21g gist in een kommetje met een deel van de 350ml lauwwarme water uit het recept.
- Roeren: Roer het door tot het een glad papje is zonder klontjes.
- Wachten: Laat het ongeveer 5 tot 10 minuten staan tot er kleine belletjes op het oppervlak verschijnen.
- Mengen: Voeg dit papje toe aan je meel en voeg de rest van het water en de overige ingrediënten toe zoals beschreven.
Belangrijk om te weten
- Temperatuur: Verse gist is wat gevoeliger voor warmte dan droge gist. Zorg dat je water echt lauwwarm is (rond de 30°C) en niet heet, anders verliest de gist zijn werking.
- Zout: Let extra goed op dat de verse gist niet direct in contact komt met het zout. Zout onttrekt vocht aan de gistcellen en kan ze doden. Meng het zout dus eerst goed door het meel voordat je het gistmengsel toevoegt.
- Vet: Let extra goed op dat de verse gist niet direct in contact komt met het vet.
Vet omhult de gistcellen, waardoor ze worden afgesloten voor glucose, waardoor ze geen koolzuurgas meer kunnen produceren. Hierdoor kan het deeg niet rijzen.
Voeg het zout en het vet dus pas toe tot het deeg na enige tijd kneden en de overige ingrediënten echt goed vermengd zijn.
Bereidingswijze
1. Mengen en Kneden
- Meng het meel en het zout in een grote kom.
- Maak een kuiltje en voeg het water, de gist en de boter/olie (en optioneel de honing) toe.
- Kneden: Dit is de belangrijkste stap.
- Met de hand: Kneed zeker 10 tot 15 minuten. Het deeg is klaar als je er een vliesje van kunt trekken (zoals kauwgom) zonder dat het scheurt. Dit wordt veroorzaakt door gluten. Gluten ontstaan door met de palm van je hand tijdens het kneden het deeg stevig op het aanrecht te wrijven.
- Met de machine: Kneed ca. 8 tot 10 minuten op een lage stand.
2. De Eerste Rijs
Vorm een mooie bal van het deeg. Vet de kom lichtjes in met wat olie en leg de deegbal erin. Dek af met een vochtige doek of plastic folie. Laat het deeg op een warme, tochtvrije plek 60 minuten rijzen tot het in volume verdubbeld is.
3. Vormen
Druk de lucht voorzichtig uit het deeg (doorslaan). Rol het uit tot een rechthoek die even breed is als je bakblik en rol het vervolgens strak op. Leg de rol met de naad naar beneden in een ingevet bakblik.
4. De Tweede Rijs
Dek het bakblik weer af en laat het deeg nogmaals 45 tot 60 minuten rijzen op een warme plek. Verwarm ondertussen de oven voor op 220°C.
5. Bakken
- Zet een klein schaaltje water onderin de oven (de stoom zorgt voor een betere korst).
- Schuif het brood in het midden van de oven en verlaag de temperatuur direct naar 200°C.
- Bak het brood in 30 tot 35 minuten gaar.
- Check: Klop op de onderkant van het brood. Klinkt het hol? Dan is het klaar.
Tips van de bakker
- Geduld: Volkorenmeel bevat zemelen die de glutenstructuur kunnen doorsnijden. Kneed daarom lang genoeg, maar ook weer niet té lang met een machine.
- Vocht: Als het deeg erg droog aanvoelt tijdens het kneden, voeg dan gerust een extra eetlepel water toe. Volkorenmeel varieert sterk in votopname.
- Afkoelen: Laat het brood minimaal een uur afkoelen op een rooster voordat je het aansnijdt. De onderkant moet tijdens het afkoelen kunnen condenseren om niet zacht te worden. Als je het te warm snijd, ontsnapt de stoom en wordt het brood sneller droog.


