- Home
- >
- Oostendorper watermolen
- >
- Oliemolen
- >
- Lijnzaad
Lijnzaad
Lijnzaad is de veelzijdige vrucht van de vlasplant en staat al eeuwenlang bekend als een krachtige ondersteuning voor de gezondheid. De kleine bruine of goudgele zaden danken hun populariteit vooral aan de enorme rijkdom aan alfa-linoleenzuur, een essentieel plantaardig omega 3-vetzuur dat een belangrijke rol speelt bij het gezond houden van het hart en de bloedvaten. Naast deze gezonde vetten bevat de kern van het zaad een hoge concentratie aan lignanen en antioxidanten die de cellen in het lichaam beschermen.
Een van de meest opvallende eigenschappen van het zaadje is de werking op het spijsverteringsstelsel. De buitenste schil zit vol met oplosbare en onoplosbare vezels die grote hoeveelheden vocht kunnen opnemen. Zodra lijnzaad in contact komt met water, ontstaat er een slijmachtige substantie die de darmpassage versoepelt en de natuurlijke stoelgang bevordert. Juist vanwege deze sterk vochtabsorberende werking is het essentieel om gedurende de dag voldoende water te drinken, zodat de vezels hun werk optimaal kunnen doen zonder de darmen te belasten.
In de keuken wordt lijnzaad gewaardeerd om zijn milde en nootachtige smaak. Om de voedingsstoffen daadwerkelijk door het lichaam te laten opnemen, is het noodzakelijk om de zaden te breken of te malen. Hele zaden zijn namelijk zo stevig dat ze het spijsverteringskanaal vaak onveranderd verlaten. De gemalen variant leent zich uitstekend als toevoeging aan yoghurt, havermout of smoothies, terwijl de koudgeperste olie een geliefd ingrediënt is voor koude dressings. In de plantaardige keuken dient gemalen lijnzaad vermengd met water bovendien als een uitstekend bindmiddel en vervanging voor eieren in diverse bakgerechten.
Omdat de gezonde vetten in gebroken lijnzaad en de olie gevoelig zijn voor licht en zuurstof, is het verstandig om het product koel en donker te bewaren om te voorkomen dat het ranzig wordt. Hoewel het een zeer gezond voedingsmiddel is, geldt een gematigde dagelijkse consumptie als de beste richtlijn om optimaal te profiteren van de heilzame werking zonder het lichaam te overbelasten.
Belangrijk
Breken
Zoals hierboven al vermeld is de bast van lijnzaad enorm hard. Met onze spijsvertering, die een cyclus van vierentwintig uur heeft, kan ons lichaam niet door deze harde bast dringen, en verlaat het ons lichaam onveranderd. Ook stimuleert dit niet de stoelgang doordat het lijnzaad de darmwand zou stimuleren. Gebruik voor voeding lijnzaad dus altijd gebroken. Dit kan eenvoudig met een vijzel of een blender.
Superfood?
Lijnzaad is commercieel een tijd lang als “superfood” verkocht tegen zeer hoge prijzen, en zie je soms nog steeds voorbij komen. Wat is een “superfood” en bestaan die überhaupt? Een wetenschappelijke en officiële definitie bestaat er niet. Net als lijnzaad zijn veel natuurproducten heel gezond, maar heeft dit niets met “superfood” te maken.
Eigenschappen
Lijnzaad staat bekend om zijn unieke samenstelling:
- Rijk aan Omega 3-vetzuren
Het bevat een hoge concentratie ALA (alfa-linoleenzuur), wat goed is voor hart en vaten. - Hoog vezelgehalte
Zowel oplosbare als onoplosbare vezels zorgen voor een goede spijsvertering en een langdurig verzadigd gevoel. - Lignanen
Dit zijn plantaardige stoffen met een antioxidatieve werking; lijnzaad bevat tot wel 800 keer meer lignanen dan andere plantaardige producten. - Slijmstoffen
Wanneer lijnzaad in contact komt met water, vormt het een gelei-achtige laag die de darmwand kan verzachten.
Belangrijke adviezen
- Drink voldoende
Omdat lijnzaad veel vocht opneemt in je darmen, moet je extra water drinken (minstens 1,5 tot 2 liter per dag). Doe je dit niet, dan kan het juist verstoppend werken. - Dosering
Gebruik niet onbeperkt lijnzaad. Het advies hiervoor het advies van het RIVM en het Voedingscentrum hier onder. Dit komt omdat lijnzaad van nature ‘cyanogene glycosiden’ bevat, die je lichaam kan omzetten in cyanide. Bij normaal gebruik is dit volkomen veilig. - Bewaren
Gebroken lijnzaad en lijnzaadolie worden snel ranzig (vies van smaak) door oxidatie. Bewaar ze bij voorkeur op een donkere, koele plek.
Wist je dat?
Je kunt het beste hele zaden kopen en deze kort voor gebruik zelf malen in een koffiemolentje of vijzel. Zo blijven de gezonde vetten het meest vers!
Beoordeling van cyanogene glycosiden in lijnzaad
Voedingscentrum
Is lijnzaad gezond?
Lijnzaad staat in de Schijf van Vijf. In lijnzaad zit veel omega 3-vetzuren en veel vezels. Overgangsklachten zoals opvliegers verminderen niet door het eten van lijnzaad. Verder is er onvoldoende bewijs dat lijnzaad de kans op borstkanker kan verkleinen. Lees daarover meer op de website over voeding en kanker.
Gelden er ook beperkingen voor lijnzaadolie?
Bij lijnzaadolie speelt de problematiek rond cyanide veel minder. De cyanogene glycosiden die in lijnzaad voorkomen blijven in de koek (pulp) achter bij het persen van de olie. Eventuele kleine resten die overblijven in de olie vormen geen veiligheidsprobleem.
Lees HIER het hier het hele artikel waar bovenstaande alinea’s uit zijn overgenomen.
Bron: Voedingscentrum
RIVM
Onderwerp
Het Voedingscentrum geeft op haar website een voedingsadvies voor lijnzaad vanwege de aanwezigheid hierin van cyanogene glycosiden. In 2015 heeft het RIVM vragen van het Voedingscentrum beantwoord over het aanpassen van het advies, ook naar aanleiding van een opinie van het Duitse Bundesinstitut für Risicobewertung (BfR) (RIVM, 2015). Het RIVM heeft toen aangegeven dat de beoordeling van lijnzaad mogelijk aangepast zou moeten worden op basis van de uitkomsten van opinies van de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) over cyanogene glycosiden. In 2016 heeft EFSA een opinie uitgebracht over cyanogene glycosiden in abrikozenpitten en producten die abrikozenpitten bevatten (EFSA, 2016), en in 2019 een opinie over cyanogene glycosiden in andere producten zoals lijnzaad (EFSA, 2019). Naar aanleiding van deze EFSA- opinies heeft de Europese Commissie maximumgehalten voor waterstofcyanide in lijnzaad vastgesteld.
Vraagstelling
RIVM heeft in 2015 vragen beantwoord van het Voedingscentrum over hun advies over lijnzaad. Naar aanleiding van het uitkomen van EFSA opinies over cyanogene glycosiden en de vaststelling van een maximumgehalte voor waterstofcyanide in lijnzaad vraagt het Voedingscentrum het RIVM wat dit betekent voor de maximaal te consumeren hoeveelheid lijnzaad en de zinsnede “beperkt en tijdelijk gebruik”. Hiermee wordt de eerdere beoordeling uit 2015 geactualiseerd.
Download HIER het onderzoek.
Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Opmerking met betrekking tot lijnzaadolie
Het bovenstaande onderzoek gaat helaas enkel over de consumptie van lijnzaad, en niet over de consumptie van lijnzaadolie. Kijkend naar de aanbevolen norm voor consumptie van maximaal 28 gram lijnzaad per dag van een volwassen persoon van 70 kilo, gaan we er vanuit het volgende te kunnen stellen.
Een volwassen persoon kan gemiddeld een eetlepel lijnzaadolie goed verdragen. Een eetlepel lijnzaadolie weegt 8 gram. Daar de problematiek met betrekking tot cyanide bij lijnzaadolie veel minder speelt, is cyanide in het geval van consumptie van lijnzaadolie te verwaarlozen.